سینوزیت؛ علائم، انواع حاد و مزمن و درمان

سینوزیت (Sinusitis)، که در اصطلاح دقیق‌تر پزشکی رینوسینوزیت (Rhinosinusitis) نامیده می‌شود، التهاب مخاط پوشاننده سینوس‌های پارانازال (Paranasal Sinuses) و حفره بینی است. این بیماری یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشک است؛ بر اساس داده‌های آکادمی آمریکایی گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن (AAO-HNS)، سالانه بیش از ۳۰ میلیون نفر در ایالات متحده به سینوزیت مبتلا می‌شوند و هزینه مستقیم مدیریت آن از ۱۱ میلیارد دلار در سال فراتر می‌رود.

سینوس‌های پارانازال کجا هستند؟

سینوس‌ها حفره‌های توخالی پُر از هوا در استخوان‌های جمجمه هستند که با مخاط پوشیده شده و توسط مجاری کوچکی به حفره بینی تخلیه می‌شوند. چهار گروه اصلی سینوس وجود دارد:

وقتی التهاب یا تورم مجاری تخلیه این سینوس‌ها را مسدود می‌کند، ترشحات انباشته می‌شوند و محیط مساعدی برای رشد میکروب‌ها فراهم می‌آید.

انواع سینوزیت بر اساس مدت زمان

طبقه‌بندی اصلی سینوزیت بر اساس مدت علائم انجام می‌شود. این تعریف‌های زمانی بر پایه دستورالعمل‌های StatPearls و منابع NCBI استوار است:

راهنمای تشخیص سریع نوع سینوزیت

اگر علائم شما بیش از ۱۲ هفته طول کشیده یا به دفعات زیاد عود می‌کند، بررسی توسط متخصص برای جلوگیری از آسیب به مخاط ضروری است.

رزرو نوبت متخصص گوش، حلق و بینی

علل سینوزیت؛ ویروسی یا باکتریایی؟

نکته کلیدی: در اغلب موارد سینوزیت حاد، عامل اصلی ویروس است، نه باکتری. بر اساس داده‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، ۹۰ تا ۹۸ درصد موارد سینوزیت حاد ریشه ویروسی دارند. آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها اثر ندارند و مصرف بی‌رویه آن‌ها به مقاومت دارویی می‌انجامد.

سینوزیت ویروسی در برابر باکتریایی

تفاوت سینوزیت ویروسی و باکتریایی

بیشتر موارد سینوزیت حاد ویروسی هستند و فقط درصد کمی از آن‌ها منشأ باکتریایی دارند.

سایر علل سینوزیت

عوامل خطر سینوزیت

علائم سینوزیت

علائم شایع

بر اساس Mayo Clinic و Cleveland Clinic، علائم رایج سینوزیت عبارتند از:

علائم اختصاصی سینوزیت مزمن

طبق StatPearls NCBI، تشخیص سینوزیت مزمن مستلزم وجود حداقل دو تا از موارد زیر به مدت ۱۲ هفته یا بیشتر است، همراه با شواهد عینی التهاب:

علائم هشداردهنده؛ چه زمانی فوری به پزشک مراجعه کنیم؟

در موارد زیر باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد. این علائم می‌توانند نشانه عوارض جدی مانند التهاب کاسه چشم (Orbital Cellulitis)، مننژیت (Meningitis)، آبسه مغزی (Brain Abscess) یا ترومبوز ورید مغزی (Cerebral Venous Sinus Thrombosis) باشند:

تشخیص سینوزیت

معاینه بالینی

پزشک ابتدا شرح حال دقیق و معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. اکثر موارد سینوزیت حاد را می‌توان بر اساس معاینه بالینی تشخیص داد.

آندوسکوپی بینی

در موارد پیچیده‌تر، آندوسکوپی بینی (Nasal Endoscopy) با ابزاری نوری انجام می‌شود. تحقیقات NCBI نشان می‌دهد این روش در تشخیص سینوزیت مزمن حساسیت حدود ۹۳ درصد دارد. یافته‌هایی مانند ترشح چرکی در مئای میانی یا پولیپ بینی از معیارهای تشخیصی مهم هستند.

سی‌تی‌اسکن سینوس‌ها (CT Paranasal Sinuses)

سی‌تی‌اسکن ابزار تصویربرداری انتخابی در سینوزیت مزمن و پیچیده است. این تصویربرداری برای ارزیابی درگیری سینوس‌ها، شناسایی ناهنجاری‌های آناتومیک، و برنامه‌ریزی قبل از جراحی ضروری است.

سایر روش‌های تشخیصی

درمان سینوزیت

مراقبت‌های خانگی و درمان علامتی

برای اکثر موارد سینوزیت ویروسی حاد، درمان علامتی کافی است و بیماران بدون آنتی‌بیوتیک بهبود می‌یابند. Mayo Clinic و AAO-HNS این اقدامات را توصیه می‌کنند:

داروهای بدون نسخه

داروهای تجویزی

طبق دستورالعمل‌های NICE، کورتیکواستروئیدهای موضعی بینی برای بزرگسالان و کودکان بالای ۱۲ سال با علائم طولانی سینوزیت حاد و در درمان سینوزیت مزمن توصیه می‌شوند. این داروها التهاب را کاهش داده و مجاری تخلیه سینوس را باز می‌کنند.

هشدار مهم: آنتی‌بیوتیک‌ها فقط در موارد سینوزیت باکتریایی تجویز می‌شوند و تجویز آن‌ها صرفاً توسط پزشک انجام می‌گیرد. بر اساس دستورالعمل انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا (IDSA)، معیارهای تجویز آنتی‌بیوتیک عبارتند از:

انتخاب نوع آنتی‌بیوتیک، مدت درمان و دوز آن کاملاً برعهده پزشک است و بیمار نباید بدون تشخیص پزشکی اقدام به مصرف آنتی‌بیوتیک کند.

جراحی سینوس

در موارد سینوزیت مزمن که به درمان دارویی پاسخ نمی‌دهد، جراحی ممکن است توصیه شود. دو روش اصلی عبارتند از:

در این روش، جراح با استفاده از آندوسکوپ، بافت‌های آسیب‌دیده یا استخوان‌های مسدودکننده مجاری تخلیه را برمی‌دارد تا سینوس‌ها بتوانند به درستی تخلیه شوند. FESS برای بیماران با ناهنجاری‌های آناتومیک، پولیپ‌های گسترده، و آن‌هایی که جراحی قبلی شکست خورده مناسب‌تر است.

در این روش کم‌تهاجمی‌تر، یک کاتتر با بالون وارد مجرای سینوس شده و بالون باد می‌شود تا مجرا گشاد شود. طبق StatPearls NCBI، اندیکاسیون اصلی آن سینوزیت مزمن بدون پولیپ بینی است که به درمان دارویی پاسخ نداده باشد.

پیشگیری از سینوزیت

سینوزیت در کودکان

سینوزیت در کودکان شایع است، اما تشخیص آن از سرماخوردگی معمولی دشوارتر است. علائمی مانند ترشح بینی بیش از ۱۰ روز، سرفه که در شب بدتر می‌شود، و تورم اطراف چشم‌ها از نشانه‌های احتمالی سینوزیت در کودکان هستند. والدین باید در این موارد با پزشک اطفال مشورت کنند.

این مقاله نسخه‌ای جدید است و جایگزین مقاله قبلی نمی‌شود.

سلب مسئولیت: این مطلب صرفاً جنبه اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا تجویز پزشک نیست. در صورت داشتن هرگونه علائم بیماری، با پزشک خود مشورت کنید.

خدمات گوش، حلق و بینی | تشخیص و درمان بیماری‌های ENT

در این مقاله به بررسی جامع اقدامات تشخیصی (مانند آندوسکوپی و تمپانومتری) و روش‌های درمانی تخصصی در حوزه گوش، حلق و بینی پرداخته‌ایم. اگر با مشکلاتی همچون سینوزیت، افت شنوایی یا گرفتگی‌های مزمن بینی مواجه هستید، مطالعه این راهنما به شما کمک می‌کند.

منابع

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ