ورم ملتحمه (Conjunctivitis) یا چشم صورتی چیست؟

لینک صفحه جهت اشتراک گذاری کپی شد

ورم ملتحمه (Conjunctivitis) که در زبان محاوره‌ای «چشم صورتی» (Pink Eye) نیز نامیده می‌شود، به التهاب ملتحمه گفته می‌شود؛ ملتحمه غشای نازک و شفافی است که سطح داخلی پلک‌ها و بخش سفید چشم را می‌پوشاند. این التهاب می‌تواند در اثر عفونت یا واکنش آلرژیک رخ دهد و معمولاً باعث قرمزی، ترشح و تحریک چشم می‌شود.

ورم ملتحمه سه نوع اصلی دارد: ویروسی، باکتریایی و آلرژیک. این سه نوع از نظر علت، نوع ترشح، شدت خارش و میزان مسری‌بودن با هم تفاوت دارند.

بر پایه آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا (AAO)، ورم ملتحمهٔ ویروسی شایع‌ترین و مسری‌ترین نوع است و اغلب با علائم سرماخوردگی همراه می‌شود. علائم آن شامل قرمزی، ترشح آبکی و احساس سوزش است. این نوع معمولاً «خودمحدودشونده» است، یعنی بدون نیاز به دارو در عرض چند روز تا چند هفته بهبود می‌یابد.

این نوع کم‌شیوع‌تر اما به‌شدت مسری است و مشخصهٔ اصلی آن ترشح غلیظ و چسبنده به رنگ زرد، سبز یا سفید است که می‌تواند باعث چسبیدن پلک‌ها به‌ویژه پس از خواب شود. طبق آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا، درمان این نوع با قطرهٔ آنتی‌بیوتیک تجویزی است.

این نوع غیرمسری است و در واکنش به آلرژن‌هایی مانند گرده گیاهان یا شوره حیوانات رخ می‌دهد. مطابق منابع مرجع، بارزترین علامت آن خارش شدید همراه با قرمزی، اشک‌ریزش و پف پلک است و معمولاً هر دو چشم هم‌زمان درگیر می‌شوند.

مطابق مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) و سرویس بهداشت ملی بریتانیا (NHS)، آنتی‌بیوتیک فقط روی ورم ملتحمهٔ باکتریایی اثر دارد و روی انواع ویروسی و آلرژیک هیچ تأثیری ندارد. NHS به‌صراحت اعلام می‌کند: «آنتی‌بیوتیک‌ها عفونت باکتریایی را درمان می‌کنند اما برای نوع ویروسی یا آلرژیک اثر نمی‌کنند.» ورم ملتحمهٔ ویروسی و آلرژیک اغلب خودمحدودشونده هستند؛ یعنی با مراقبت حمایتی و بدون داروی اختصاصی به‌مرور بهبود می‌یابند. مصرف خودسرانهٔ قطرهٔ آنتی‌بیوتیک یا قطرهٔ کورتون‌دار بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود، زیرا در برخی علل ویروسی (مانند عفونت هرپسی) کورتون می‌تواند بیماری را وخیم‌تر کند.

ورم ملتحمهٔ ویروسی و باکتریایی به‌راحتی از طریق تماس دست با چشم یا استفاده از وسایل آلوده منتقل می‌شوند. توصیه‌های CDC و NHS برای پیشگیری از انتقال عبارت‌اند از:

طبق توصیهٔ CDC و NHS، استفاده از کمپرس سرد یا گرم و تمیز روی پلک‌های بسته می‌تواند به کم شدن التهاب و احساس ناراحتی کمک کند.

قطره‌های اشک مصنوعی (بدون نیاز به ادیشن) می‌توانند خشکی و تحریک چشم را در انواع ویروسی و آلرژیک تسکین دهند. برای نوع آلرژیک، مشورت با داروساز یا پزشک برای قطرهٔ ضدآلرژی یا آنتی‌هیستامین نیز توصیه می‌شود.

خوددرمانی با آنتی‌بیوتیک یا قطرهٔ کورتون‌دار باقی‌مانده از دوره‌های درمانی قبلی یا بدون تجویز پزشک ممنوع است؛ تشخیص نوع دقیق ورم ملتحمه و انتخاب درمان مناسب باید توسط پزشک یا چشم‌پزشک انجام شود.

طبق آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا (AAO) و کلیولند کلینیک (Cleveland Clinic)، در موارد زیر باید بدون تأخیر به پزشک یا چشم‌پزشک مراجعه کرد:

رتینوپاتی دیابتی یکی از عوارض چشمی مهم دیابت است که در اثر آسیب تدریجی عروق خونی شبکیه ایجاد می‌شود و اگر زود تشخیص داده نشود، می‌تواند به افت بینایی یا حتی نابینایی منجر شود.

معاینه منظم چشم برای همه بیماران دیابتی ضروری است، حتی اگر علامتی نداشته باشند.

ورم ملتحمه در بیشتر موارد بیماری خفیف و خودمحدودشونده‌ای است، اما تشخیص نوع دقیق آن (ویروسی، باکتریایی یا آلرژیک) برای انتخاب درمان مناسب و پیشگیری از انتقال به دیگران اهمیت دارد. آنتی‌بیوتیک فقط در نوع باکتریایی و با تجویز پزشک کاربرد دارد و خوددرمانی توصیه نمی‌شود.

این مطلب صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک یا چشم‌پزشک نیست. در صورت بروز هر یک از نشانه‌های هشداردهنده یاد‌شده، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

ورم ملتحمه یا چشم صورتی التهاب پرده نازک روی سفیدی چشم و سطح داخلی پلک است. این مشکل می‌تواند ویروسی، باکتریایی یا آلرژیک باشد و درمان آن به علت زمینه‌ای بستگی دارد.

اگر قرمزی چشم با درد، افت دید، ترس از نور یا ترشح زیاد همراه است، ویزیت چشم‌پزشک را به تعویق نیندازید.

من پژمان ویسی، متولد ۱۳۷۳ و دارای مدرک کارشناسی ارشد پزشکی عمومی هستم و در زمینه شناخت، پیشگیری و تحلیل بیماری‌ها فعالیت تخصصی دارم. با علاقه به ارتقای آگاهی عمومی در حوزه سلامت، به نگارش مطالب و مقالات علمی درباره بیماری‌ها، علائم، روش‌های درمان و مراقبت‌های پزشکی می‌پردازم.