بیماری کرون (Crohn’s Disease) چیست؟

بیماری کرون یکی از دو نوع اصلی بیماری التهابی روده (Inflammatory Bowel Disease یا IBD) است؛ نوع دیگر آن کولیت اولسراتیو (Ulcerative Colitis) نام دارد. در بیماری کرون، واکنش نابهنجار سیستم ایمنی باعث التهاب در دستگاه گوارش می‌شود. این بیماری معمولاً روده کوچک و ابتدای روده بزرگ را درگیر می‌کند، اما می‌تواند هر بخشی از دستگاه گوارش، از دهان تا مقعد، را تحت تأثیر قرار دهد.

علت دقیق بیماری کرون هنوز به‌طور مفصل شناخته نشده است؛ کارشناسان معتقدند ترکیبی از عوامل ژنتیکی، واکنش‌های نابهنجار ایمنی و میکروبیوم روده در بروز آن نقش دارند. سابقهٔ خانوادگی این بیماری نیز خطر ابتلا را صعود می‌دهد.

اگرچه هر دو بیماری از انواع IBD هستند و در برخی علائم شباهت دارند، از نظر الگوی درگیری و عمق التهاب تفاوت‌های مهمی با یکدیگر دارند.

هر دو بیماری در گروه بیماری‌های التهابی روده قرار می‌گیرند، اما محل، الگوی التهاب و عوارض آن‌ها متفاوت است.

شدت و نوع علائم بسته به محل و میزان التهاب در افراد مختلف متفاوت است. این بیماری معمولاً به‌آرامی آغاز می‌شود و ممکن است با گذشت زمان بدتر شود.

هنگام بروز علائم، این وضعیت را عود یا فلر (Flare) می‌نامند. بین دوره‌های عود، اغلب بیماران وارد دورهٔ فروکش یا بهبود نسبی (Remission) می‌شوند که علائم در آن از بین می‌رود و ممکن است از چند هفته تا چند سال ادامه یابد. بیماری کرون در وضعیت کنونی درمان قطعی ندارد، اما با درمان مناسب می‌توان التهاب را کنترل کرد، علائم را نزول داد و کیفیت زندگی بیمار را بهبود بخشید.

بیماری کرون تنها به دستگاه گوارش محدود نمی‌شود و می‌تواند اندام‌های دیگر بدن را نیز درگیر کند. این نشانه‌ها با عنوان تظاهرات خارج‌روده‌ای (Extraintestinal Manifestations) شناخته می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

التهاب مزمن و درگیری تمام‌ضخامت دیوارهٔ روده می‌تواند به بروز عوارضی منجر شود که نیازمند مراقبت پزشکی جدی‌اند.

التهاب طولانی‌مدت می‌تواند باعث ایجاد اسکار و باریک‌شدن روده شود که به انسداد روده منجر می‌شود.

فیستول تونل‌های غیرطبیعی هستند که بین بخش‌های مختلف روده یا بین روده و سایر اندام‌ها (مانند مثانه، واژن یا پوست) ایجاد می‌شوند. فیستول‌های اطراف مقعد شایع‌ترین نوع آن‌اند و ممکن است باعث درد، تورم یا ترشح چرک و مدفوع شوند.

آبسه به معنای تجمع چرک عفونی در شکم یا اطراف مقعد است که معمولاً همراه با فیستول یا التهاب شدید بروز می‌کند.

تشخیص بیماری کرون معمولاً بر پایهٔ ترکیبی از آزمایش‌های خون و مدفوع، آندوسکوپی، مرور بافت‌شناسی و تصویربرداری صورت می‌گیرد.

کولونوسکوپی برای تحلیل دقیق رودهٔ بزرگ، تشخیص علت علائمی مانند خونریزی مقعدی، تغییر طولانی‌مدت اجابت مزاج و درد شکم، و در ادامه غربالگری سرطان رودهٔ بزرگ انجام می‌شود. برای دریافت مشاوره و رزرو نوبت از متخصص گوارش، از لینک زیر استفاده کنید.

رزرو نوبت کولونوسکوپی

هدف اصلی درمان، رساندن بیمار به دورهٔ فروکش طولانی‌مدت و حفظ آن است. درمان بر پایه شدت بیماری و محل درگیری، فردبه‌فرد تنظیم می‌شود و باید زیر نظر پزشک متخصص گوارش انجام گیرد. این مقاله صرفاً به‌صورت کلی به دسته‌های درمانی اشاره می‌کند و شامل هیچ توصیهٔ دارویی یا دوز فردی نیست.

برای افت التهاب دستگاه گوارش استفاده می‌شوند و معمولاً اولین خط درمان در موارد خفیف‌تر هستند.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای افت درد، التهاب و تب استفاده می‌شوند؛ اما مصرف خودسرانه یا طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند خطر عوارض گوارشی، قلبی‌عروقی و کلیوی را صعود دهد. در این مقاله با نحوهٔ اثر، موارد مصرف، عوارض مهم و احتیاط‌های لازم، از جمله نکات مربوط به بارداری، آشنا شوید.

خواندن مقاله

این داروها با کم شدن پاسخ ایمنی بدن، به کنترل التهاب و حفظ دورهٔ فروکش کمک می‌کنند.

داروهای بیولوژیک با خنثی‌کردن پروتئین‌های مسئول ایجاد التهاب در بدن عمل می‌کنند و می‌توانند به‌صورت تزریق وریدی یا تزریق زیرپوستی تجویز شوند.

جراحی معمولاً برای مواردی مانند انسداد مکرر روده یا فیستول‌ها و آبسه‌هایی که به درمان دارویی پاسخ نمی‌دهند، در نظر گرفته می‌شود.

التهاب مزمن روده بزرگ در بیماری کرون، خطر ابتلا به سرطان کولورکتال (Colorectal Cancer) را صعود می‌دهد. به همین دلیل، در بیمارانی که کولون آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی درگیر است، انجام کولونوسکوپی نظارتی (Surveillance Colonoscopy) به‌طور منظم و طبق برنامهٔ زمانی تعیین‌شده توسط پزشک توصیه می‌شود. عواملی مانند طول مدت بیماری، وسعت درگیری کولون، شدت التهاب مزمن، سابقهٔ خانوادگی سرطان روده بزرگ و همراهی با کلانژیت اسکلروزان اولیه (Primary Sclerosing Cholangitis) بر برنامهٔ نظارتی تأثیرگذارند.

هلیکوباکتر پیلوری یکی از علل شایع التهاب و زخم معده است و ممکن است با درد یا سوزش معده، نفخ، تهوع و سوءهاضمه همراه باشد. در این مقاله با علائم، روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمان این عفونت آشنا شوید.

خواندن مقاله

سیگار کشیدن یکی از عوامل محیطی مؤثر در بروز و پیشرفت بیماری کرون است؛ مطالعات نشان داده‌اند سیگار می‌تواند احتمال ابتلا به این بیماری را تا حدود ۱.۸ برابر (نزدیک به دو برابر) صعود دهد. علاوه بر این، در افرادی که به بیماری کرون مبتلا هستند، ادامهٔ مصرف سیگار با بیشتر شدن خطر عود بیماری، عوارض، و نیاز به جراحی یا داروهای قوی‌تر همراه است. ترک سیگار پس از تشخیص بیماری کرون می‌تواند به بهبود روند بیماری کمک کند؛ به همین دلیل ترک سیگار به‌عنوان بخشی مهم از مدیریت این بیماری توصیه می‌شود.

این مطلب صرفاً جنبهٔ اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاورهٔ پزشک نیست.

بیماری کرون یک بیماری التهابی مزمن دستگاه گوارش است که می‌تواند با درد شکم، اسهال طولانی‌مدت، نزول وزن و خستگی همراه باشد. تشخیص و انتخاب درمان مناسب، از جمله داروهای کنترل‌کنندهٔ التهاب یا درمان‌های پیشرفته‌تر، باید مطابق شرایط هر بیمار و تحت نظر متخصص گوارش انجام شود.

رزرو نوبت متخصص گوارش و کبد

من سرمه حقانی، دارای مدرک کارشناسی ارشد پزشکی عمومی هستم و به‌صورت تخصصی در حوزه بیماری‌ها، پیشگیری، تشخیص و ارتقای سلامت فعالیت می‌کنم. با علاقه به آموزش و آگاهی‌بخشی پزشکی، در زمینه نگارش مطالب و مقالات مرتبط با بیماری‌ها و روش‌های مراقبت از سلامت فعالیت دارم.